Bitcoin Sisteminde Nash Dengesi ve Enerji Tüketimi Üzerine

Paranın ekonomik aktiviteleri kontrol ve koordine etmesini sağlayan gücünü, merkezi otoritelerin imzalarından almadığını unuttuğumuz bir dönemde yaşıyoruz. İnsanlık, para üzerine temel sorular sormayı bıraktığı gibi, ödediği en yüksek verginin adının enflasyon olduğunun farkında bile değil artık. Sistemin vehametini anlamak bir yana hayal etmek bile çok zor.

Para, temel olarak zaman kavramının fiziki değer karşılığıdır. Bu değerin temelini oluşturan esas ise onun sınırlı sayıda olmasıdır. Fakat bu bile tek başında yeterli değildir. Sınırlı sayıda olmasının yanı sıra, sınırlı sayıda kalacağının güvencesi de temel bir unsurdur.

“Quantitative easing” gibi süslü ve karmaşık isimlerin arkasına saklanan modern emek hırsızlığı yöntemleri artık işlevini kaybetmiş ve işe yaramamaktadır. Merkez bankalarının aciziyeti bizlere bu sistemin daha fazla borç yükünü omuzlarında taşıyamayacak olduğunu göstermektedir. Sınırsız para basarak içinde bulunduğumuz krizin atlatılamayacağı da aşikardır. Dünya genelinde merkez bankalarının durumu, kana susamış vampirlere benzetilebilir. Zımpara yalıyorlar. Fakat içtikleri kan kendi kanları…!

Bitcoin ve Nash Dengesi

Sınırlı arza sahip para birimleri Bitcoin ile yeniden hatırladığımız bir sistem. Üstelik bu kez matematiğin ve teknolojinin sağlam temelleri üzerine de oturtulmuş bir yapıda. Bitcoin sistemi üzerinde, bir kullanıcı yeni bir blok bulduğunda yeni Bitcoin(ler) oluşturulur. Blok başına üretilen Bitcoin sayısı, her 210.000 blokta bir %50 azaltılır ve bu işlem, ortalama her 10 dakikada bir yeni blok bulunduğu için yaklaşık 4 yılda bir gerçekleşir. Sonuç olarak, üretilecek Bitcoin sayısı toplamda 21 milyon ile sınırlandırılmıştır.

Sınırlı para arzı
Sınırlı para arzı

Bu azalan arz algoritması, altın gibi metaların madencilik oranına yakın olduğu için seçilmiştir.

Sıradaki bloğu bulup ödülü kazanmak isteyen madenciler, özel donanım cihazları ile yüksek hızda SHA-256 hesaplamaları yapmak zorundadır. Saniyelerin, hatta nanosaniyelerin önemli olduğu bu yarışta çok önemli ve değerli bir kaynak kullanmak zorundadırlar; Enerji!

Birileri Bitcoin’in büyük bir enerji israfı olduğunu söylüyor. Bu demeçler bazı dönemlerde öylesine yoğunlaşıyor ki, adeta bir Bitcoin karalama kampanyasına dönüşüyor.

Bitcoin için elektrik israfına neden oluyor demek büyük bir yanlış. Zira Bitcoin, sınırlı değer yaratmak için doğadaki en değerli kaynaklardan biri olan enerjiyi kullanmaktadır. Aynı zamanda sistemin güvenlik işlevini desteklemek için de enerjiden yararlanır. Yeni bir Bitcoin oluşturmak bu ekonomik sistem içerisinde bir maliyet gerektirir. Katılımcıların bu maliyete katlanmasının tek nedeni ise ödül olasılığıdır. Ve ödül olasılığı, bloğunuzun mutabakat kurallarına (consensus rules) uygun olup olmadığına göre belirlenir. Kullanıcılar para harcadıktan sonra yapılan bu kontrol, onları adil bir oyun oynamaya iter. Kısaca, para harcar ve adil bir oyun oynarsanır, ödül kazanırsınız. Para harcar, fakat hile yapmaya çalışırsanız para kazanamazsınız ve kaybedersiniz. Bu durum, Nash Dengesinin Bitcoin madenciliğinde mükemmel bir cezalandırma sistemi oluşturup koruma sağladığını gösterir bizlere.

Madencilikte Nash Dengesinin nasıl bir güvenlik oluşturduğunu bir örnek ile inceleyelim:

Bir madencinin daha fazla fayda sağlamak için geçersiz bir blok oluşturduğunu düşünelim. Madenci bugünkü şartlarda oluşturduğu blok için kendisine yazması gereken 12,5 BTC ödül yerine, 25 BTC yazsın. Geçersiz olan bu bloğun hash değeri üzerinden üretilen tüm yeni bloklar geçersiz sayılacaktır. Bu şartlar altında hiçbir kullanıcı bu zinciri takip etmek istemeyecek ve yeni bir blok oluşturmak için geçerli olan en son bloğa dönüp tekrar hesaplama yapmaya çalışacaktır. Talebin yoğunlaştığı zincir, her zaman gerçek Bitcoin’lerin, yani talep fazlası nedeniyle değeri yüksek Bitcoin’lerin bulunduğu yer olacaktır. İlgi görmeyenler ise oluşturulsalar bile yok olmaya mahkum kalacaklardır.

Orphan Block
Orphan Block

Böylesine bir hileyi gerçekleştirebilmek için tek yöntem teorik olarak sistemde hesaplama için kullanılan enerjinin %51'ine hakim olmaktır. Tabi bu durumda yine Nash Dengesi devreye girecektir. Sistemdeki toplam enerji miktarı bugün o kadar yüksek değerlere ulaşmıştır ki, hile için harcanacak enerji maliyeti miktarı sağlanacak faydanın katbekat üzerinde olacaktır.

Bitcoin üretilirken kullanılan bu yüksek enerji maliyeti, onun değeri için ortalama bir asgari seviye belirlemektedir. Zira ortalama üretim maliyetinin altında piyasa fiyatlamaları gerçekleştiğinde, madencilerin satışları bir süreliğine durmakta ve fiyatlar kısa sürede tekrar güncel asgari maliyet seviyelerine veya üzerine yükselmektedir. Bitcoin, bu anlamda bir batarya misali yaklaşık üretim enerji değerini saklamaktadır. Matematiksel bir pil misali, enerjinin belli bir miktarını bir noktadan başka bir noktaya taşımanın belki de en ucuz yolu haline gelmiştir.

Yazılarımı ve çalışmalarımı beğeniyorsanız lütfen desteklerinizi aşağıdaki adrese gönderin:

19dhAt7oWyuuWGwnzTJq4niJ1GZfGXqBWW

Bitcoin, blockchains, fintech, economics. http://ahmetseyhan.org/

Bitcoin, blockchains, fintech, economics. http://ahmetseyhan.org/